Maddi Olmayan Duran Varlıklar

 

Bir harcama şeklinde ortaya çıkan ve fiziki yapıya sahip olmayan duran varlıklardır. Bunlar da maddi duran varlıklar gibi bir yıldan daha uzun süre kullanılan, aşınma yıpranma ve değer kaybına uğrayan değerlerdir.

 

Maddi olmayan duran varlıklar:

 

i.                    Patentler,      

ii.                  İmtiyazlar,     

iii.                Şerefiye,                   

iv.                 Ticaret Ünvanı,        

v.                   Ticari Marka,           

vi.                 Telif Hakları,            

vii.               Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri,  

viii.             Araştırma ve Geliştirme Giderleri,

ix.                 Özel Maliyet Bedeli

 

olarak sınıflandırılırlar.

 

Patentler, işletmelerin yeni buluşlar veya üretim teknikleri ile ilgili sınai haklarını ifade eder. Imtiyazlar, devlet tarafından işletilen tabii kaynakların işletilmesi veya faaliyetlerin yapılabilmesi için satına­lınan imtiyaz haklarını ifade eder. İşletmenin ticaret siciline kayıtlı olan ve benzer firmalardan ayıran ismine Ticaret Ürivanı denir. Ticari Marka, işletme­lerin mamullerini benzer mamullerden ayıran kelime, işaret, resim ve sembollerdir. Ticari markanın satın alınmasi veya yaptırılması için ya­pılan harcamaları kapsar. Telif hakları, eserlerin, filmlerin, kasetlerin plakların ve benzeri yayınların yayınlanma ve satılma haklarının satın alınması için eser sahibine ödenen tutarları ifade eder. İşletmelerin kullandıkları bilgisayar proğramları da kullanım haklarını içerdiğinden maddi olmayan duran varlık mahiyetindedir. Bütün bu hakların satın alınması, tescil ettirilmesi veya oluşturulması için yapı­lan harcamalar 260. HAKLAR hesabında gösterilir.

 

 

Bir işletmenin bulunduğu yer itiba­riyle veya müşterileri üzerinde uyandırdığı olumlu etki tesiriyle kazan­dırdığı fazla değere şerefiye denmektedir. Diğer bir ifade ile bir işletme devralınırken katlanılan maliyet ile işletmenin rayiç bedelle hesaplanan öz varlık değeri arasındaki olumlu fark şerefiyedir. Şere­fiyenin muhasebeleştirilebilmesi için resmi yollardan ödemenin yapıl­mış olması gerekir. Şerefiye ile ilgili harcama 261.ŞEREFİYE hesabında muhasebeleştirilir.

 

Kuruluş ve örgütlenme giderleri, işletmenin kuruluş çalışmalarının başlangıcından faaliyete geçinceye kadar yapmış oIduğu harcamalardır. Bu tür harcamalar 262.KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ hesabında yer alır.

 

Araştırma ve ge­liştirme giderleri işletmede yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan her türlü har­camalardan oluşur. Araştırma ve geliştirmeyle ilgili her türlü harcama ve işletmelerde oluşturulan Araştırma Geliştirme Bölümlerinin her türlü masrafları 263.ARAŞTIMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ hesabında gösterilir.

 

Özel maliyet bedeli, işletmenin kiraladığı yerde faaliyetine uygun olarak yapmış olduğu ısı, ışık, ses, kanalizasyon sistemleri, vitrin, raf gibi tesislerle ilgili kiralanan yerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin devamlı olarak arttırılması için yapılan har­camalardan meydana gelir. Özel maliyetlerle ilgili harcamalar 264.ÖZEL MALİYETLER hesabında yer alır.

 

Maddi Olmayan Duran Varlıkların muhasebeleştirilmesinde bun­larla ilgili harcama yapıldığında ilgili maddi olmayan duran varlık borçlandırılacaktır.

 

__________________________________               /               __________________________________

260  HAKLAR                                                                    2.000.000
           260.01  Telif Hakları
                191  INDIRILECEK KDV                                            360.000
                        191.01  Alış KDV
                360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR                                         330.000
                       360.01 Gelir Vergisi                          300.000
                       360.02 Fonlar                                     30.000
                100 KASA                                                                               2.030.000          
    Telif ücreti ödemesi
    __________________________________               /               __________________________________
    264  ÖZEL MALİYETLER                                                    3.000.000
            264.01 Vitrin
                191  İNDIRILECEK KDV                                             540.000
                       191.01 Alış KDV
                100 KASA                                                                                3.540.000
    Yapılan virtrin harcaması

__________________________________               /               __________________________________