DEVİR VE KAPANIŞ KAYITLARI

 

 

Tek düzen muhasebe sisteminde bazı gider hesapları için yan­sıtma hesapları kullanılmaktadır. Yansıtma hesapları fıili maliyetleri kullanan işletmelerde önem arzetmemektedir. Standart maliyet kulla­nan işletmelerde gerçekleşen ile standart maliyetler arasındaki fark­lar ortaya çıkmaktadır. Bu farklar yönetim muhasebesinde yönetici­lere bilgi verme, maliyetleri kontrol altında bulundurmak bakımından önemlidir.

 

Tek düzen muhasebe sisteminde fiili masraf hesapları ile Gelir Tablosu (sonuç) hesapları ayrı tutulduğundan fiili maliyet sistemi de uygulansa yansıtma hesaplarının kullanılması gerekmektedir.

 

 

7/A Seçeneğinde;

 

740 Hizmet Üretim Maliyeti

750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri

770 Genel Yönetim Giderleri

780 Finansman Giderleri

 

 

yansıtma hesapları ile ilgili gelir tablosu hesaplarına aktarılmaktadır.

 

 

_______________________________         /         _____________________________              

622 SATILAN HİZMET MALİYETİ                                        220.000

630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ                   60.000

631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞ. GİDERLERI                    55.000

632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                     705.000

660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ                       38.000

            741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ

                    YANSITMA                                                                              220.000

            751 ARAŞTIRMA GELİŞTİRME GİDERLERİ

                    YANSlTMA                                                                                60.000

            761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM

                    GİDERLERİ YANSITMA                                                           55.000

            771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

                    YANSITMA                                                                              705.000

            781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA                                     38.000

Yansıtma hesaplarının gelir tablosu hesaplarına

aktarılması

_______________________________         /         _____________________________              

 

 

Daha sonra yansıtma hesapları ile fiili mallyet hesapları karşılaştırılarak kapatılmaktadır:

_______________________________         /         _____________________________                                   
           
741  HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA                       220.000
            751  ARAŞTIRMA GELİŞTİRME GİD. YANSITMA                    60.000
            761  PAZARLAMA SATIŞ VE
                    DAĞITIM GİD. YANSITMA                                              55.000
            771  GENEL YÖNETİM GİD. YANSITMA                               705.000
            781  FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA                              38.000
                        740 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ                                                   220.900
                        750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ                 80.000
                        760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİD.                                    55.000
                        770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                               705.000
                        780 FİNANSMAN GİDERLERİ                                                        38.000
            FIIII gider hesapları ile yansıtma
            hesaplarının kapatılması

_______________________________         /         _____________________________             

 

Bunların dışında kalan 65 ve 68 nolu Hesap Gruplarında yer alan gider ve zarar hesapları yansıtma hesabı kullanılmadan doğrudan doğruya gelir tablosunda yer alırlar.

 

Gider ve Zarar Hesapları ana sonuç hesabı olan 690. DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredildiklerinde; Gider hesapları ala­caklandırılarak kapatılır, bunların toplamı kadar Dönem Karı veya za­rarı hesabı borçlandırılır.

 

_______________________________         /         _____________________________              

690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI                                       2.018.000

            610 SATIŞTAN İADELER                                                              10.000

            611 SATIŞ İSKONTOLARI                                                          15.000

            612 DİĞER İNDİRİMLER                                                               6.000

            620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ                                          340.000

            621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ                                    520.000

            622 SATILAN HİZMET MALİYETİ                                                 220.000

            623 DİĞER SATIŞLARIN MALİYETİ                                               5.000

            630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ   60.000

            631 PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ                              55.000

            632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                             705.000

            653 KOMİSYON GİDERLERİ                                                      20.000

            654 KARŞILIK GİDERLERİ                                                         10.000

            655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI                                    8.000

            656 KAMBİYO ZARARLARI                                                          3.000

            657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ                                                2.000

            659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR                                 7.000

            660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ                              12.000

            661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ                               9.000

            680 ÇALIŞILMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLARI                       1.000

            681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI                               4.000

            689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR   6.000

Gider hesaplarının ana sonuç hesabına devri

            _______________________________         /         _____________________________              

 

yevmiye maddesi yazılır. Gelir hesaplarının devrinde yansıtma hesabı yoktur. Gelir hesapları alacak bakiye verdiklerinden borçlandırılarak kapatılırlar. Dönem karı veya zararı hesabı bunların toplamı kadar alacaklanır.

 

_______________________________         /         _____________________________                                               
           
600  YURTİÇİ SATIŞLAR                                                     1.852.000
            601  YURTDIŞI SATIŞLAR                                                        30.000
            602  DİĞER GELİRLER                                                            45.000
            640  İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ                          10.000
            641  BAĞLI ORTAKLIKLARDAN TEMETTÜ GELİRLERİ                5.000
            642  FAİZ GELİRLERİ                                                                 6.000
            643  KOMİSYON GELİRLERİ                                                     12.000
            644  KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                                   5.000
            645  MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI                                    20.000
            646  KAMBİYO KARLARI                                                           6.000
            647  REESKONT FAİZ GELİRLERİ                                               5.000
            649  DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR                                 11.000
            671  ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI                                  3.000
            679  DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR             2.000
                        690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI                                              2.414.000

Gelir hesaplarının ana sonuç hesabına devri

_______________________________         /         _____________________________              

 

7/B Seçeneğinde;

 

791  İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ

792  MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ

793  DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER

794  ÇEŞİTLİ GİDERLER

795  VERGİ, RESİM VE HARÇLAR

796  AMORTİSMAN VE TÜKENME PAYLARI

797  FİNANSMAN GİDERLERİ

 

masraf hesapları kullanılmaktadır. Bu hesaplar 798. GİDER ÇEŞİTLE­Rİ YANSITMA hesabı ile gelir tablosu hesaplarına aktarılmaktadır. Bu hesaplar Gelir tabldsundaki hesaplarla isim olarak benzeşmediğin­den masrafların gelir tablosundaki ilgili hesaplara dağılımını yapmak gerekir.

 

Gider hesaplarının toplamı kadar yansıtma hesabı alacaklandırı­lır, ilgili gelir tablosu hesapları borçlandırılır. 789 Gider çeşitleri Yansıtma hesabı ile fiili gider hesapları da karşılaştırılarak kapatılır.

 

_______________________________         /         _____________________________       
           
630  ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ                    60.000
            631  PA2ARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ               55.000
            632  GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                    548.000
            660  KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ                       24.000
                        798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA                                             687.000
            Giderlerin yansıtma hesabı ile gelir tablosu

hesaplarına aktarılması

_______________________________         /         _____________________________       


           
_______________________________         /         _____________________________       
           
798  GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA                                     687.000
                        791  İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ                                                  14.000
                        792  MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ                                          123.000
                        793  DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA

                     VE HİZMETLER                                                                 383.000
                        794  ÇEŞİTLİ GİDERLER                                                               67.000
                        795  VERGİ RESİM VE HARÇLAR                                                 45.000
                        796  AMORTİSMAN VE TÜKENME PAYLARI                                 31.000
                        797  FİNANSMAN GİDERLERİ                                                       24.000
            Yansıtma hesabı ile fiili gider hesaplarının

kapatılması
            _______________________________         /         _____________________________                      

 

Gider hesapları ana sonuç hesabı olan 690. DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilirken, gider hesapları alacaklandırılarak kapatılır, Dönem Karı veya Zararı hesabı borçlandırılır.


            Gelir hesaplarının kapatılması 7/A seçeneğinde değişmemektedir. Gelir hesapları borçlandırılarak kapatılır, Dönem Karı veya Zararı hesabı alacaklandırılır.


            Dönem karı üzerinden hesaplanan vergiler 691. DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKUMLÜLÜKLER KARŞILIĞI hesabına vergiden sonra kalan kar da 692. DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI hesabına aktarılır.

 

_______________________________         /         _____________________________       

690  DÖNEM KARI VEYA ZARARI                                       396.000

            691  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER

                     YASAL YÜKÜMÜLÜKLER KARŞILIĞI                                  139.000

            692  DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI                                        257.000

Vergi ve yasal yükümlülüklerin dönem

karından düşülmesi

_______________________________         /         _____________________________              

 

691.    DÖNEM         KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI hesabı da 370. DÖNEM KÂRI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI bilanço hesabına devredilir.

 

_______________________________         /         _____________________________              
           
691  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL
                    YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI                                        139.000
                        370  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER
                               YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI                                   139.000
            Vergi ve yasal yükümlülük karşılığının bilanço

hesabına devri

_______________________________         /         _____________________________
                                                                                        
            692. Dönem Net Karı veya zararı hesabı kapatılarak 590. DÖNEM NET KARI bilanço hesabına aktarılır.

 

_______________________________         /         _____________________________
           
692  DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI                                  257.000
                        590 DÖNEM NET KARI                                                                257.000
            Dönem net karının bilanço hesabına
            aktanlması
            _______________________________         /         _____________________________       


            Zarar olması durumunda 690. Dönem Kârı veya Zararı hesabı
borç bakiye verecektir. Bu hesap veya 692. Dönem Net Kârı veya
ZARARI hesabı alacaklandırılarak kapatılacak 591. DÖNEM NET ZARARI bilanço hesabına aktarılacaktır.


           
_______________________________         /         _____________________________
           
591  DÖNEM NET ZARARI                                                       58.000
                        690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI                                                   58.000
                                veya
                        (692 DÖNEM NET KARI
                                VE ZARARI)
            Dönem zararının Dönem net zararı
            hesabına aktarılması

           
_______________________________         /         _____________________________                       
           

İşletmenin peşin ödenmiş vergileri varsa peşin ödenmiş vergiler  371. DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKUMLÜLÜKLERİ hesabına aktarılır.

 

_______________________________         /         _____________________________
           
371  DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ
                    VE DİGER YÜKÜMLÜLÜKLERİ                                      66.000
                        193. PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE
                                FONLAR                                                                                 66.000
            Peşin ödenen vergilerin bilanço hesabına
            aktarılması

_______________________________         /         _____________________________

 

Ertesi dönem yıllık beyanname verilip vergi tahakkuku alındığın­da dönem karının peşin ödenen vergi ve diğer yükümlülükleri 370 kodlu karşılık  hesabı ile karşılaştırılacak;

 

_______________________________         /         _____________________________

370  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER                                  139.000

        YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIKLARI

            371 DÖNEM KARININ PEŞİN ODENEN

                    VERGİ VE DİĞER YÜKÜMIÜLÜKLERİ                                   66.000

            360  ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR                                           73.000

Peşin ödenen vergilerin vergi karşılığından

Düşülerek bakiyenin ödenecek vergilere aktarılması

_______________________________         /         _____________________________

 

yevmiye maddesi yazılacaktır.

 

Gelir ve gider hesapları Dönem Karı ve Zararı hesabına devredildikten sonra sadece bilanço hesapları bakiye verir durumdadır. Uy­gulamada bu aşamada Kesin Mizan düzenlendiği de görülmektedir. Diğer bir ifade ile, sadece bilanço hesaplarının bakiye verdiği mizana da Kesin Mizan denilmektedir.

 

Dönem sonunda dönemsellik prensibi gereği bütün hesaplar kapatılır. Kapanış maddesinde aktif hesaplar borç bakiye verdiklerinden ala­caklandırılır, pasif hesaplar da alacak bakiye verdiklerinden borçlandırılırlar.

 

Hesaplar kapatılırken;

 

_______________________________         /         _____________________________

300 - 599 a kadar olan

PASİF HESAPLAR

 

 

            100 - 299 a kadar olan

            AKTİF HESAPLAR

 

 

Kapanış kaydı

_______________________________         /         _____________________________

 

şeklinde bir madde yazılacaktır.

 

Hesapların çok fazla olduğu işletmelerde kapanış maddesi  için 000. Kodlu Kapanış Bilançosu hesabı kullanılabilir. Bu durumda Aktiflve Pasif hesaplar ayrı maddelerde Kapanış Bilançosu hesabına dev­redilerek kapatılırlar. Aktif hesapların toplamı ile pasif hesapların top­lamı bilanço eşitliğinden dolayı eşit oİduğundan Kapanış Bilançosu hesabı da kapanmış olur.