ÜCRETLİLERE YAPILAN ÖDEMELERDE VERGİ VE SİGORTA  KESİNTİLERİ

 

 

Ücretlilere yapılan ödemelerden hangilerinin vergi ve sigorta pri­mi kesintilerine tabi olduğu GVK'nun 23-30. maddelerine ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre aşağıdaki şekilde açıklan­mıştır.

 

            a. Çıplak ücretler

 

Çıplak ücret matrahı brüt tutardan özel indirim, sigorta kesintisi, tasarruf teşvik kesintisi, sendika aidatı ile bazı kişisel sigortalara ait primlerin indirilmesinden sonra bulunan miktardır. Çıplak ücret mat­rahı teşkil eder, ancak bu matrah sigorta primi açısından sigorta ta­ban ve tavan sınırları içinde kalacaktır. Gelir Vergisine, Damga Vergi­sine, Sosyal sigorta primine tabidir.

 

            b. Zam farkları

 

Toplu iş sözleşmesinden doğan zam farkları çıplak ücret gibi vergi, ve sigorta primine tabidir.

 

            c. Fazla mesai ücretleri

 

Fazla mesai ücretleri de çıplak ücret gibi ödendikleri ayda vergi, sigorta primine tabidir.

 

            d. Primler

 

Primler de bir ücret gibi vergi, sigorta primine ta­bidir.

 

            e.  Kıdem zammı, yıllık izin ücreti, istirahatli işçiye ödenen ücret,  ikramiyeler, bayram harçlığı, yıpranma tazminatı

 

Bunlar ve bunlara benzer isimler adı altında yapılan ödemeler vergi ve sigorta primi kesintilerine tabidir. İstirahatli işçiye ödenen ücret günlük kazancın en az haddinden aşağı olması halinde sigorta primi asgari kazanca göre hesaplanacaktır.

 

            f. Kıdem tazminatı

 

Kıdem tazminatı %06 Damga Vergisine tabi olup gelir vergisi ve sigorta primi kesintisirıe tabi değildir. 5933 sayılı kanuna göre ve­rilen kıdem tazminatlarında 24 aylığa kadar olan kısım vergi ve sigor­ta kesintisine tabi değildir.

 

            g. İhbar tazminatı

 

Sürekli hizmet akitleri işveren tarafından iş bitmeden önce önel­siz olarak feshedilmesi halinde hizmet akdi sona ermiş olacağından bu tür fesihler nedeniyle çalışmadan yapılmış ödemeler sigorta pri­mine tabi değildir. Sadece %06 Damga vergisine tabidir. İş akdinin feshinin iş bitiminden önce yani fesih nedeninin işçiye o iş yerinde çalıştığı süreye göre muayyen bir müddet önce bildirilmesi durumun­da işçinin çalışması devam ettiğinden vergi ve sigorta primlerine ta­bidir.

 

 

 

            h. Avans olarak ödenen ücretler

 

Hakedilmemiş bir ücretin ilerde hak edilmesi durumunda mah­sup edilmek üzere önceden ödenmesi halinde avans işlemi ortaya çıkmaktadır. Avans makbuzları Damga Vergisine tabidir. Avans olarak ödenen ücretler sigorta primine tabi değildir.

 

            i. Yolluklar

 

Harcirah Kanununa tabi kurumlar tarafından ödenen Yolluklar veya harcırahlar herhangi bir kısıtlamaya tabi tutulmadan gelir vergisinden muaftır. Yolluklar damga vergisine tabi olup, sosyal sigorta primi açısından ise muaftır.

 

Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan işletmeler tarafından ödenen gerçek yol giderleri ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler gelir vergisinden muaftır. Gündelikler damga vergisine tabi olup, sosyal sigorta priminden muaftır.

 

GUK 24/2 maddesine göre yatma giderlerine karşılık verilen gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya en yüksek haddini aşarsa aradaki fark ücret olarak vergilendirilir.

 

 

 

            j. Stajyerlere ve çıraklara ödenen ücretler

 

Stajyerlere yapılan ödemeler gelir vergisi, damga vergisi ve si­gorta primi kesintisinden muaftır. Çıraklık kanunu hükümlerine uygun olarak çalıştırılan çıraklara ödenen ücretlerin asgari ücreti aşan kısmı gelir vergisi, sigorta primi kesintisi ve %06 damga vergisine tibidir. Asgari ücretin altında ücret ödendiğinde gelir vergisine tabi değildir. Sigorta primi ve damga vergisine tabidir.

 

            k. Yemek yardımı

 

Yemek yardımı ayni olarak yapıldığında (işyerinde verilen yemek) vergi, sigorta ve tasarruf kesintisine tabi değildir. Yemek yardımı er­zak olarak yapıldığında gelir vergisine tabi olup, damga vergisi ve si­gorta priminden muaftır. Yemek yardımı bedel olarak verildiğinde vergi ve sigorta primine tabidir. İşverenlerce işyerinde veya müşte­milatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir gün­lük yemek bedelinin 2.350.000 TL. aşmaması ve bununla ilgili ödeme­nin yemek hizmeti sağlayan mükelleflere yapılması şartıyla gelir vergisinden ve sigorta priminden muaftır. Ödeme­nin bu tutarı aşması durumunda aşan kısım ücret olarak vergilendiri­lir.

 

            I. Taşıt Yardımı

 

Taşıt yardımı taşıt temini suretiyle yapıldığında vergi ve sigorta priminden muaftır. Taşıt yardımı nakit olarak yapıldığın­da vergi ve sigorta primine tabidir.

 

            m. Yakacak ve Konut Yardımı

 

Yakacak ve Konut yardımı aynî olarak yapıldığında gelir ve dam­ga vergisine tabi, sigorta priminden muaftır. Yakacak ve konut yardı­mı bedel olarak yapıldığında gelir ve damga vergisine, sigorta primine tabidir. Konut yardımı GVK 23/9 maddesine göre 100 m2 ye kadar olan konutlar için kısmen gelir vergisinden muaftır.

 

            n. Giyim ve ayakkabı yardımı

 

Bu yardımlar ayni olarak yapılırsa vergi ve sigorta priminden muaftır. Bedel olarak yapılan giyim ve ayakkabı yardımları gelir ve damga vergisine, sigorta primine tabidir. Tahsilde bulunanlar için yapılan giyim giderleri vergi ve sigorta priminden muaftır.

 

            o. Öğrenim yardımı

 

Yabancı memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara gider karşılığı olarak verilen paralar ile Türkiye’de tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri için yapılan ödemeler gelir vergisinden muaftır. Yabancı memleketlerde tahsilde veya stajda bulunan öğrenci ve memurlara özel işletmeler tarafından yapılan ödemelerin Devlet öğrenci ve memurlerına verilen miktarı aşan kısmı ücret olarak vergilendirilir.

 

            p. Evlenme ve Doğum Yardımı

 

İki aylık ücret karşılığına kadar olan evlenme ve doğum yardım­ları gelir ve damga vergisinden muattır. Evlenme ve doğum yardımla­rı sigorta priminden muaftır.

 

            r. Ölüm yardımı

Ölüm yardımları gelir vergisi ve sigorta priminden muaftır.

 

 

 

 

            s. Sakatlık, hastalık ve işsizlik yardımları

 

Sakatlık, hastalık ve işsizlik sebebiyle verilen tazminat ve yapılan yardımlar gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Sosyal Sigortalar Ku­rumu tarafından ödenen iş görmezlik ödenekleri de gelir vergisinden muaftır. Ancak, toplu iş sözleşmesi uyarınca hasta bulunan dö­nemde ayrıca işveren taratından ödenen ücretler hasta bulunan dö­nemin ücreti sayılacağından gelir vergisine tabidir. Sakatlık, hastalık, işsiz­lik tazminatları ve yardımları Sigorta primine tabi­dir.

 

            t. Çocuk zammı

 

Çocuk zammı devletçe verilen çocuk zammı tutarı ile sınırlandırılmıştır. Bu tutarı aşan kısım vergiye tabidir. Çocuk ve aile zamları si­gorta priminden muaftır.

 

            u.  Makam tazminatı, mali sorumluluk, imza sorumluluğu, iş riski zammı, özel hizmet tazminatı, teminindeki güçlük zammı

 

Bu ve buna benzer ödemeler vergi ve sigorta primine tabidir.

 

            v. Kasa tazminatı

 

Kasa tazminatları gelir vergisi, damga vergisi ve sigorta priminden muaftır.

 

 

            y. Teşvik ikramiye ve mükafatları

           

            İlim ve fenni, güzel sanatları, tarımı, hayvancılığı ve memleket bakımından diğer faydalı faaliyetlei teşvik için verilen ikramiyeler ve mükafatlar, spor yarışmasına katılan amatör sporculara, spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler gelir vergisi, damga vergisi ve sigorta priminden muaftır.