Kasa mevcudunun değerlemesi:

 

1) Ticaret hukukuna göre kasa mevcudunun değerlemesi

 

TTK'nun kasanın değerlemesi ile ilgili açık bir hükmü yoktur. Da­ha önce belirttiğimiz 75. madde hükmü çerçevesinde paralar işletme için haiz olduğu değer üzerinden; 462. maddenin mantığı çerçeve­sinde de maliyet kymetlerini geçmemek üzere bir bedelle değerlen­dirilirler. Bu değer paraların üzerinde yazılı olan değer olmaktadır.

 

2) Vergi mevzuatına göre kasa mevcudunun değerlemesi

 

VUK'na göre paranın tek bir değeri söz konusudur, VUK'nun 284. maddesi kasa mevcutlarının itibari değerle değerleneceğini be­lirtmiştir. Burada itibari değer paraların üzerinde yazılı olan değerdir.

 

 

Enventer işlemleri

 

Kasa ile ilgili envanter listesi düzenlenirken kasada bulunan pa­ralar cinsleri ve miktarları itibariyle bir sıra numarası dahilinde sırala­nırlar. Paraların miktarları ile üzerlerine yazılı olan değerlerin çarpıl­ması neticesinde hangi cins paradan ne tutarda nakit mevcudu ol­duğu ortaya çıkar. Liste toplamı kasadaki toplam nakit mevcudunu verir.

 

İşletmenin kasa hesabının bakiyesi ile kasa envanteri neticesinin aynı olması gerekir. Diğer bir ifade ile işletme bilançolarında kasa mevcudu envanter neticesini yansıtır.

 

Kasa hesap bakiyesi ile envanter neticesi arasındaki bir fark var­sa, bu farkın, değerlemeden doğmaması durumunda  araştırılması gerekir.

 

Kasa farklarının kesin bir çözüme ulaştırılması durumunda ne şekilde muhasebeleştirileceği, hangi hesaplara aktarılacağı tatbikatta önemli sorunlar yaratmaktadır.

 

Kasa sayım farklarının (noksanlık veya fazlalık) "197.Sayım ve Tesellüm Noksanları” veya “397. Sayım ve Tesellüm Fazlaları" ana he­sabının alt hesabı olarak kasa sayım noksanlıklarının "Kasa Sayım Noksanlığı", kasa sayim fazlalıklarının "Kasa Sayım Fazlalığı" gibi iki ayrı hesapta gösterilmesi fazlalık ve noksanlıkların birbirine mahsup edilememesi ve kontrol imkanıının ortadan kaldırılmaması için fayda­lıdır.

 

Teorik olarak kasa sayım noksanlığı ve fazlalıkları için önce yu­karı da belirttiğimiz geçici aktif ve pasif hesaplar açlıır. Noksanlık ve fazlalığın sebeplerine göre bu geçici hesaplar kapatılarak ilgili he­saplara devredilir.