KAR DAĞITIMI İLE İLĞİLİ ÖRNEKLER:

1) Halka açık olmayan KORSAY A.Ş.’nin karlılık ve kardağıtımı ile ilgili verileri aşağıdaki gibidir:

İşletmenin Nominal Sermayesi 200 Milyar TL., ödenmiş Sermayesi 100 Milyar TL., bugüne kadar ayrılmış I.Yasal Yedekler tutarı 6 Milyar TL.dır. Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 466.maddesine göre işletmeler ticari karın %5 ini Ödenmiş Sermayelerinin %20 sini buluncaya kadar I.Yasal Yedek olarak ayırırlar. İşletmenin Geçmiş Yıllar zararları varsa %5 in hesabında Ticari Kardan düşülür. TTK’na göre safi kardan I.Yasal Yedeklerden başka pay sahipleri için %5 I.Temettü (Kar Payı) ayrıldıktan sonra, pay sahipleri ile kara iştirak eden diğer kimselere dağıtılması kararlaştırılan kısmın onda biri II.Yasal Yedek olarak ayrılır. I.Temettü işletmelerin Ödenmiş Sermayesi üzerinden TTK 466/3. maddesi ve ana sözleşme gereği pay sahipleri ile kara iştirak eden kimselere %5 oranında dağıtılması öngörülmüş kar payıdır. Personele verilen temettü Gelir Vergisi Kanunu açısından bir ücret olarak değerlendirilmiştir. Hangi yılın karından veriliyorsa o yılın giderlerine yazılır. Stopajı ödendiği ayı takip eden ay içinde ödenir. II.Temettü ortaklara I.Temettü dışında dağıtılması kararlaştırılan kar payıdır.

Ticari kara dahil olan vergi yasalarınca gider kabul edilmeyen ödemeleri istisnalar ve gelir kabul edilmeyen hasılat ile ilgili bilgiler şu şekildedir:

Önce işletmenin Kurumlar Vergisi matrahını ve Kurumlar Vergisini hesaplayalım.

Kurumlar vergisi matrahı hesaplanırken vergi yasalarınca gider kabul edilmeyen harcamalar Ticari Kara ilave edilir, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan istisna ve indirimler ile vergi yasalarınca gelir kabul edilmeyen hasılat Ticari Kardan indirilir.

İşletmenin mali karı (Kurumlar Vergisi Matrahı) 56.605.000.000 TL. dır. Bunun üzerinden hesaplanan %30 oranındaki Kurumlar Vergisi 16.981.500.000 TL., ve bunun üzerinden %10 olarak hesaplanan Fon Payı tutarı da 1.698.150.000 TL. dır.

İşletmenin Kar Dağıtımı ile ilgili kararları ise şu şekildedir:

Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi ve Geçici maddelerine göre Gelir vergisi tevkifatı Kurumlar Vergisinden İstisna Kazançlar üzerinden ve karın dağıtımına bağlı olarak hesaplanmaktadır. Bazı istisnalar Gelir Vergisi Tevkifatına da tabi değildir:

Bu durumda, istisnalar üzerinden ve dağıtılması kararlaştırılan karlar üzerinden hesaplanacak gelir vergisi stopajı şu şekilde olacaktır:

67 seri nolu KVK Genel Tebliğine göre kar dağıtımında önce Kurumlar Vergisinden muaf kazançların dağıtıldığı kabul edilmiştir. Bu sebeple, toplam dağıtılan kardan istisna ve indirimler düşülmüş, geri kalan kısım üzerinden gelir vergisi stopajı hesaplanmıştır. Yatırım indirimi ve Rüchan hakkı satış kazançları üzerinden stopaj hesaplandığı için dağıtılabilir net istisna kazançları bulunurken bunlardan kesilen stopaj ve fon rakamı düşülmüştür.

Yasal yedeklerin hesabı ise aşağıda gösterilmiştir:

2) Aynı örneği vergiler ve yasal yedekler ayrıldıktan sonra geri kalan karın dağıtılacağı varsayımına göre çözelim:

Kurumlar vergisi hesabı değişmeyecektir.

Gelir vergisi stopajının hesabı değişmektedir.

Dağıtılabilecek karlar bulunurken I.Yasal Yedekler düşülmüştür. Aynı şekilde, dağıtılabilecek karlardan dağıtılabilir net istisna kazançlar düşülerek Gelir Vergisi stopaj matrahı bulunmuştur.

Yasal Yedeklerin hesabı da aşağıdaki gibidir:

3) Aynı örneği yasal yükümlülükler ayrıldıktan sonra herhangi bir kar payı dağıtılmayacağı varsayımına göre çözelim.

Kurumlar Vergisinin hesabı değişmemektedir:

Gelir vergisi Stopajının hesabı ise:

şeklinde olacaktır. Kar payı dağıtımı olmadığından kar dağıtımına bağlı stopaj söz konusu değildir.

Yasal yedeklerin hesabına geldiğimizde:

şeklindedir. Kar dağıtımı olmadığından II.Yasal Yedek hesaplanmayacaktır. Kalan dağıtılabilir kar Olağanüstü yedeklere aktarılacaktır.

4) Dar mükellef kurumlarda kurumlar vergisi, fon payı ve istisnalar düşüldükten sonra kalan dağıtılabilir kar dağıtılsın dağıtılmasın %15 gelir vergisi stopajı ve %10 fona tabidir. Şüphesiz istisnalar üzerinden tam mükellef kurumlar gibi gelir Vergisi Stopajı hesaplanmaktadır.

5) Halka açık sermaye şirketlerinde Yatırım Fonları ve Yatırım Ortaklıkları Portföy İşletmeciliği Kazançları, Yurtdışı İnşaat i Onarım, montaj gelirleri halka açık olmayan sermaye şirketlerine göre daha düşük oranda %5 Gelir Vergisi Stopajına tabidir.