GİDER HESAPLARI

 

Tekdüzen muhasebe sisteminde gelir tablosunda işletmenin mal ve hizmet arzı ile ilgili masraf ve maliyetleri dışında yer alan giderler FAALİYET GİDERLERİ, DİĞER FAALIYETLERDEN DOĞAN OLA­ĞAN GİDER VE ZARARLAR, FİNANSMAN GİDERLERİ, OLAGAN­DIŞI GİDER VE ZARARLAR olarak gruplandırılmıştır.

 

Faaliyet Giderleri; Araştırma ve Geliştirme Giderleri, Pazarlama Sa­tış ve Dağıtım Giderleri ve Genel Yönetim Giderlerinden oluşmaktadır. Finansman Giderleri Kısa Vadeli ve Uzun Vadeli Borçlanma Gider­lerinden, Olağan gider ve zararlar işletmenin faaliyeti sırasında sıkça ortaya çıkan Komisyon Giderleri, Karşılık Giderleri, Menkul Kıymet Satış Zararları, Kambiyo Zararları, Reeskont Faiz Giderleri gibi gider­lerden meydana gelmektedir. Olağandışı gider ve zararlar ise Önceki Dönem Gider ve Zararları ile işletmenin her zaman karşılaş­madığı Duran Varlık Satış Zararları, Kanunen Kabul Edilmeyen Gider­ler gibi Diğer Olağandışı Gider ve Zararlardan oluşur.

 

Giderler meydana geldiklerinde borçlu olarak kaydedilirler.Gider hesapları düzeltme işlemlerinde, envanter işlemlerinde hesabın ka­patılmasında alacaklandırılırlar.

 

Tekdüzen Muhasebe Sisteminde gider hesapları 7-A ve 7-­B'ye göre sınıflandırılabilmektedir. Ek mali tabloları düzenlemek zorunda olan işletmeler 7-A'ya göre maliyet ve gider hesaplarını açmak zorundadırlar. Ek mali tabloları düzenlemek zorunda olmayan küçük işletmeler 7-B'ye göre maliyet ve gider hesaplarını kullanabilirler.

 

Ticaret İşletmelerinde 7-A'ya göre;

 

750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ

760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

780 FİNANSMAN GİDERLERİ

753 KOMİSYON GİDERLERİ

654 KARŞILIK GİDERLERİ

655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI

656 KAMBİYO ZARARLARI

657 REESKONT FAİZ VE GİDERLERİ

659 DİĞER GİDER VE ZARARLAR

681 ÖNCEKI DÖNEM GİDER VE ZARARLARI

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

 

hesapları kullanılacaktır.

 

7-B'ye göre ise:

 

792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ

793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER

794 ÇEŞİTLİ GİDERLER

795 VERGİ, RESİM VE HARÇLAR

796 AMORTİSMAN VE TÜKENME PAYLARI

797 FİNANSMAN GİDERLERİ

 

hesapları kullanılır.

 

      7-A'ya göre maliyet ve gider hesapları fonksiyonel ayırıma tabi tutulmuştur. 7-B de ise giderler gider çeşitlerine göre ayırıma tabi tutulmuştur. Örnek olarak 7-A'ya göre GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
içinde yer alan idari personel ücretleri, kira, elektrik, yakıt, kırtasiye
gibi masraflar 7-B'de gider çeşitlerine göre farklı hesaplar altında
toplanacaktır. İdari personel ücretleri 792 kodlu hesapta; kira, elektrik,
yakıt gibi masraflar 793 kodlu hesapta; kırtasiye giderleri 794 kodlu
hesapta yer alacaktır.


                 Dönem sonunda gelir tablosu düzenlenirken de giderler gelir tablosunda fonksiyonel ayırıma göre yer aldığından giderlerin 7-B'ye
göre muhasebeleştirilmesi durumunda bunların tekrar fonksiyonel ayırıma tabi tutulması (muhasebe dışı işlem olarak) gerekecektir.


            Örnek olarak, kira makbuzu ile ödenen kira giderlerini muhasebeleştirelim:

 

 


           
___________________________________               /              _________________________________
           
770 GENELYÖNETİM GİDERLERİ                                  8.000.000
                   770.13  Kira Giderleri
                        360 ÖDENECEK VERGİ
                               VE FONLAR                                                                  1.760.000
                                360.01 Gelir Vergisi                    1.600.000
                                360.02 Fonlar                               160.000
                        100 KASA                                                                              5.240.000
            Kira giderlerinin ödenmesi

           
___________________________________               /              _________________________________

 


            Ödenecek Vergi ve Fonlar, kira tutarının % 20'si oranında Gelir Vergisi Kesintisi ve onun % 10'u oranında hesaplanan fondur. Bunlar işyeri sahibi namına kesilerek gelecek ayın yirmisine kadar muhtasar beyanname ile yatırılacak vergi olduğundan bir borç hesabıdır.


          Kira gideri fatura karşılığı ödenirse:

 

___________________________________               /              _________________________________
           
770  GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                    8.000.000
                    770.13  Kira Giderleri                               8.000.000
            191  İNDİRİLECEK KDV                                                     1.440.000
                    191.01 Alış KDV                                     1.440.000
                        100  KASA                                                                              9.440.000
            Kira giderinin ödenmesi

___________________________________               /              _________________________________


             Kırtasiye Giderlerinin "Genel Yönetim Giderleri" hesabında  muhasebeleştirildiğini kabul edersek:


           
___________________________________               /              _________________________________          
           
770  GENEL YÖNETİM GİDERLERİ                                       600.000
                    770.14  Kırtasiye Giderleri                           600.000
            191  İNDİRİLECEK KDV                                                       108.000
                    191.01 Alış KDV                                        108.000
                        100  KASA                                                                                 708.000
            Kırtasiye harcamasının kaydı
            ___________________________________               /              _________________________________

 

şeklinde yevmiye maddesi yazılacaktır. Genel Yönetim Giderleri ile ilgili yardımcı defter tutulup bu hesabın ayrıntısı bu defterden takip edilebilir. Gider hesaplarının muhasebeleştirilmesi ile ilgili örnekler kitapta yeri geldikçe verilmiştir.

 

Gider hesaplarının dönemsellik prensibine göre dönemsonunda gerçekleşen (cari döneme ait) kısmının tesbit edilip, gelecek dönem­lere ait kısımlarının gider hesabından düşülmesi ve "180. GELECEK AYLARA AİT GİDERLER" ve “280.GELECEK YILLARA AİT GİDERLER” hesaplarına aktarılarak aktifleştirilmesi gere­kir. Gider hesaplarının envanter işlemlerinde bu konu işlendiğinden burada tekrar edilmemiştir.