FON AKIM TABLOLARI

 

Bu bölüm belirli bir dönemde bir işletmenin faaliyetlerini finanse etmek için sağladığı kaynakları ve bu kaynakların kullanıldığı yerleri özetleyen finansal durumdaki değişmeleri açıklayan fon akım tabkılarının düzenlenme ve sunulma esaslarını içerir.

 

a-TANIMLAR:

 

Fon akım tablolarında kullanılan fon kavramı; tüm finansal araçlar anlamında veya net işletme (çalışma) sermayesi anlamında ya da para ve para benzerleri anlamında kul­lanılır. Fon kavramının içeriğine göre fon akım tabloları;

 

i- Fon Akım Tablosu,

ii- Nakit Akım Tablosu,

iii- Net İşletme (Çalışma) Semayesindeki Değişim Tablosu,

 

olarak ifade edilir.

 

- Fon Akım Tablosu: İşletmenin belirli bir hesap döneminde sağladığı fon kaynaklarını ve bunların kullanım yerlerini gösteren tablodur. Bu tabloda, fon kavramı tüm finansal araçları kapsar.

 

- Nakit Akım Tablosu: Işletmenin belirli bir hesap dönemi içinde ortaya çıkan nakit akışlarını, kaynakları ve kullanım yerleri bakımından gösteren tablodur. Bu tabloda fon kavramı, kasa mevcudu ve  bankalardaki mevduatı kapsar.

 

- Net İşletme (Çalışma) Sermayesindeki Değişim Tablosu: İşletmenin belirli bir hesap döneminde, net işletme sermeyesinin kaynaklarını ve kullanım yerlerini gösteren tablodur. Bu tabloda, fon kavramı dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar farkını belirten net işletme (çalışma) sermayesini kapsar.

 

b- KAPSAM:

 

Bu bölümün kapsamı; fon akım tablosunun ve nakit akım tablosunun, fon kaynak ve kullanım yerlerinin belirlenmesi ve sunulması ile sınırlıdır.

 

c- FON AKIM TABLOLARININ DÜZENLEME AMACI:

 

Fon akım tablolarının düzenlenme amacı, bir işletmenin yatırım ve finansman faaliyetlerini ve dönem içindeki finansal durumdaki değişikliklerini kapsayan bilgilerin, mali tablo kullanıcılarına sunulmasıdır. Tablolar, işletmenin nakit veya işletme (çalışma) Sermayesini doğrudan etkileyen finansman ve yatırım faaliyetlerinin bütün önemli yönIerini açıklayarak;

 

i - İşletmenin dönem boyunca faaliyetlerden sağladığı fonları, yatırım ve  

    finansman faaliyetlerini  özetler,

ii - Dönem boyunca finansal durumda meydana gelen değişiklikIeri açıklar.

 

d- FON AKIM TABLOLARI DÜZENLEME KURALLARI:

 

i) Fon akım tabloları, temel mali tablolar ile birlikte sunulur. Bu tablolar, gelir tablo­sunun sunulduğu her dönem için, cari dönem ve önceki dönem verilerini içerecek biçimde düzenlenir.

 

ii) Fon akım tabloları düzenlenirken fon kavramının hangi anlamda kiıllanıldığı açık­ça belirtilir.

 

iii) Fon akım tablolarında, olağan faaliyetlerden sağlanan veya faaliyetlerde kullanılan fonlar, diğer fon kaynak ve kullanım yerlerinden ayrı başlıklar altında sunulur. Böylece işletmenin fon yaratma gücünün ne olduğu veya faaliyetlerinde ne ölçüde fon kullanıldığı ortaya konulur.

 

iv) İşletmenin normal olağan faaliyetleri dışında kalan olağandışı işlemlerden elde edilen fonlar veya kullanılan fonlar, fon akım tablosunda; önemli tutarlarda olmaları durumunda olağan faaliyetlerden sağlanan veya kullanılan fondan ayrı bir başlık altında sunulur.

 

v) Bazı finansal işlemler, bir tür varlığın diğer bir varlık türüyle değiştirilmesi biçimin­de ortaya çıkar. Böyle bir durum işletmenin finansman ve yatırım faaliyetinin bir parçası olduğu için, fon akım tabIosunda yer alır. Bu tür işlem ömek olarak tahvil borcuna karşılık hisse senedi verilmesi gösterilebilir.

 

vi) Fon akım tablolarından amaçlanan yararın sağIanabilmesi için her türlü işlemin finansman ve yatırım yönleri ayrı ayrı açıklanır. Örneğin, bir duran varlığın satın alınma­sından doğan fon çıkışları ayrı, satılmasından doğan fon girişleri ayrı ayrı açıklanır veya bır tahvil ihraç edilerek bir varlık alınmışsa; ihraç edilen tahviller ayrı, satın alınan varlıklar ayrı açıklanır.

 

vii) Her işletme veya işletmeler topluluğu, içinde bulunduklan koşullara göre fon akım tablolarını en fazla bilgiyi içerecek biçimde düzenler.

 

Fon akım tablosu, net yönteme göre düzenlenir ve olağan kardan başlanıp, dönem içinde fon hareketine neden olmayan gelir ve giderlere ait bilgiler verilerek düzeltmeler yapılır.

 

Nakit akım tablosu ise, brüt yönteme göre düzenlenir ve dönem içinde fon sağlayan gelirler ayrı, fon hareketine neden olan maliyet ve gider unsurları ayrı gösterilir.

 

viii) Fon hareketine neden olmayan, yalnızca hesaplar arasında yapılan aktarmalar dolayısıyla hareket gösteren hesaplar, fon akım tablolarında yer almaz. Örnek; değer artış fonlarının veya yedeklerin ödenmiş semayeye eklenmesi gibi.

 

e- FON AKIM TABLOLARININ BİÇIMSEL YAPISI:

 

İşletmeler, fon akım tablolarının bir örnekliğini sağlayarak karşılaştırmalarda kolaylık  sağlamak ve anlam birliği oluşturmak amacıyla ek formlardaki biçimde düzenlerler.

 

f- FON AKIM TABLOLARINDA YER ALAN KALEMLERE İLİŞKİN  

    AÇIKLAMALAR:

 

İ - FON AKIM TABLOSU:

 

A- FON KAYNAKLARI

 

1 - Faaliyetlerden Sağlanan Kaynaklar: Bu başlıkta işletmenin olağan faaliyetlerinden sağlanan net kaynak tutarı gösterilir.

 

Bu kalemin hesaplanmasında, gelir tablosundaki olağan kar bir fon kaynağı olarak dikkate alınır. Bu tutara, karın oluşumuna etki eden ancak, gerçek anlamda bir fon hare­keti sağlamayan giderler eklenir, fon hareketi sağlamayan gelirler ise indirilir.

 

Fon çıkışı gerektirmediği için eklenmesi, gereken giderler; amortismanlar, karşılıklar ve gelecek aylara ait giderlerin döneme ilişkin paylarıdır. Olağan karı olumlu etkilemekle birlikte fon girişi saylamayan gelecek aylara ait gelirlerin bu döneme ilişkin payları ve konusu kalmayan karşılıklar bu kardan indirilir.

 

2 - Olağandışı Faaliyetlerden Sağlanan Kaynaklar: Bu grupta, işletmenin süreklilik göstermeyen olağandışı işlemlerinden dolayı sağladığı net fon tutarı gösterilir.

 

Olağandışı gelir ve karlar ile olağandışı gider ve zararlar arasındaki pozitif farkı gösteren olağandışı kara, fon çıkışı gerektirmeyen kalemler eklenir ve fon girişi sağlamayan kalemler bu kardan indirilir.

 

Duran varlık satışlarından sağlanan kaynağın satış tutarı üzerinden fon akım tablo­sunda yer alması gerektiğinden, olağandışı gelir ve karlara kaydedilen duran varlık satış karı veya zararının gerekli düzeltmeyi yapmak üzere, olağandışı kara; duran varlık satış zararı eklenir ve duran varlık satış karı ise indirilir.

 

3 - Dönen Varlıklar Tutarındaki Azalışlar: Dönen varlıkların brüt tutarında orta­ya çıkan azalışları ifade eder.

 

4 - Duran Varlıklar Tutarındaki Azalışlar: Duran varlıkların tutarındaki azalışlar da bir fon kaynağıdır. Duran varlık satışından sağlanan kaynaklar satış tutarı üzerinden tabloda gösterilir.

 

5 - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardekl Artışlar: Bilançolardaki borç ve gider karşılıkları dışında, kısa vadeli yabancı kaynak kalemlerindeki artışları gösterir.

 

6 - Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Artışlar: İşletmenin bilançoda yer alan borç ve gider karşılıkları dışında, uzun vadeli yabancı kaynak artışlarını ifade eder.

 

7 - Sermaye Artırımı: İşletmenin sermayesinde dış kaynaklardan sağlanan artış tutarlarını ifade eder.

 

8 - Hisse Senetleri İhraç Primleri: Cari dönemle ilgili ihraç primi tutarları da bir fon kaynağıdır.

 

B- FON KULLANIMLARI:

 

1 - Faaliyetlerle İlglli Fon Kullanımı: İşletmenin dönem faaliyetini zarala kapatması halinde bu zarar tutarı bir kaynak kullanımıdır.

 

Fon çıkışı gerektirmeyen giderler, olağan zararı azaltır. Buna karşılık, fon girişi sağl­amayan gelirler, olağan zararı artırır. Bu ekleme ve indirimler sonucunda pozitif bir tutarın ortaya çıkması durumunda; söz konusu tutar, fon kaynağı olarak dikkate alınır.

 

2 - Olağandışı Faaliyetlerle İlgili Kullanımlar: Olağandışı gelir ve karlar ile olağandışı gider ve zararlar arasındaki negatif fark, olağandışı zararı ifade eder. Bu olağan­dışı zarara, fon çıkışını gerektirmeyen kalemlerin eklenmesi ve fon girişi sağlamayan ka­lemlerin indirilmesi sonucunda bulunan negatif fark olağandışı faaliyetlerle ilgili fon kulla­nımıdır. Bu farkın pozilif bir tutar olması durumunda, fon kaynağı olarak dikkate alınması gerekir.

 

3 - Ödenen Vergi ve Benzerleri: Bir önceki dönem karından ödenen kurumlar ve gelir vergileri ile diğer kesinti kalemlerini gösterir.

 

4 - Ödenen Temettüler: Bir önceki dönem karından pay sahiplerine ve diğer kişilere ödenen temettüler ve yedeklerden dağıtılan temettüleri ifade eder.

 

5 - Dönen Varlıkların Tutarındaki Artışlar: İşletmenin dönen varlıklarının brüt tutarında meydana gelen artışları ifade eder.

 

6 - Duran Varlıkların Tutarındaki Artışlar: Yeniden değelemeden kaynaklananlar dışında, duran varlıkların brüt tutarında ortaya çıkan artışları içerir.

 

7 · Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Azalışlar: İşletmenin borç ve gider karşılıkları dışında, kısa vadeli yabancı kaynak kalemlerindeki azalışları ifade eder.

 

8 - Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Azalışlar: İşletmenin borç ve gider karşılıkları dışındaki, uzun vadeli yabancı kaynaklarında ortaya çıkan azalışları ifade eder.

 

9 - Sermayedeki Azalış: İlgili mevzuat uyannca semayede yapılan indirim tutarlarını ifade eder.