(i) Belirli (Spesifik, Has) maliyet bedeli ile değerleme :

 

Belirli maliyet bedeli ile stoklann değerlenebilmesi için satın alınan her bir birim malın satın alma fiyatının, yaılan satışların hangi aliş değerli olduğunun, mevcut stokların hangi birim maliyetli mallar­dan kaldığının tesbit edilebilmesi gerekmektedir. Stokların değerle­mesinde en gerçekçi metod olmasına rağmen uygulamasmda bazi güçlükler, imkanssızlıklarla karşılaşılabilir. Fizik özellikleri benzer olan birimleri birbirinden ayırmaya yarayacak özel bir işaret sembol veya numarası olmayan, değeri az olan malların değerlemesinde belirli maliyet bedelinin kullanılması imkansızdır. Çok çeşitli ve çok sayıda mal satan işletmelerde de dönem sonu stoklarının hangi partiden kaldığının tesbiti mümkün olmadığından bu yontemin uygulanması olanaksız olmaktadır.

 

Belirli maliyet bedelinin uygulanabilmesi için işletmeye giren her mal biriminin dönemsonunda tesbitine yarayacak fatura numarası özel bir işaret veya sembol ile işaretlenmesi gerekmektedir. Bu tür işaretleme yapılamadığından işletmeye giren her parti malın ayrı bir yerde depolanması gerekecektir.

 

Örnek olarak, bir işletmede A malının dönem içindeki alış ve satışlarına ilişkin bilgiler  şu şekilde olsun:

 

 

TABLO 1 : A Malı Alış ve  Satış Bilgileri

 

                           ALIŞLAR                                 SATIŞLAR

                 Birim   Birim Fiyatı   Tutarı    Birim   Birim Fiyatı   Tutarı

                   Ad.        TL.               TL.        Ad.         TL.              TL.

 

    01.01.20x0  DBS   9      20.000        180.000

    08.03.20x0           10      25.000        250.000       

    10.06.20x0                                                              6      25.000       150.000

    02.08.20x0             5      30.000        150.000

    21.11.20x0                                                            10      35.000       350.000

                                 __                          ______       __                        ______

                                 24                         580.000       16                        500.000

                                   

   

İşletmenin dönem içinde satmış olduğu 16 birim malın 8 adedi­nin 20000 TL. birim alış fiyatlı dönembaşı stokundan olduğu, 4 ade­dinin 25000 TL. birim alış fiyatlı partiden olduğu ve 4 adedinin de 30000 TL. birim alış fiyatlı son partiden olduğu; diğer bir ifade ile kalan dönemsonu stokların 1 adedinin dönembaşı stokundan, 6 adedinin birim alış fiyatı 25.000 TL. olan partiden, 1 adedinin de birim alış fiyatı 30.000 TL. olan partiden olduğunun tesbit edildiğini varsayalım.. Bu du­rumda, dönem sonunda kalan 8 birim malın belirli maliyet bedeli yöntemine göre değeri;

 

 

1  Adet  (dönembaşı stokundan)                  20.000  TL.

6    "      8.3.20x0 tarihli parti maldan         150.000  TL.

1    "      2.8.20x0 tarihli parti maldan           30.000  TL.

                                                                       ______

              Toplam                                            200.000  TL.

 

olacaktır.