Ekstredeki banka mevcudunun banka hesabı defter bakiyesinden az olması :

Ekstrede hesap bakiyesinin daha az görülmesi, ödenen çeklerin işletme kayıtlarına geçmemesinden, işletmeye gönderilen banka havalelerinin henüz banka kayıtlarına girmemesinden bankanın işletme aleyhine tahakkuk ettirdiği faiz, komisyon, masraf ve vergilerden kaynaklanabilir. Şüphesiz bunların dışında, eksterdeki veya işletmenin kaydklarındaki hatalar sebebiyle de farklılık ortaya çıkmış olabilir.

Eksterdeki banka mevcudu azlığının sebebi bulunamazsa "Sebebi Bilinmeyen Çekilişler" hesabı adı altında geçici aktif bir hesap açılır. Bu durumda yevmiye kaydı şu şekilde olacaktır.

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 850.000

197.02 Sebebi Bilinmeyen Çekilişler 850.000

102 BANKALAR 850.000

102.01 Iş Bankası ...Hs. 850.000

Banka hesabındaki eksiklik mucibi

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

Sebebi bulununcaya kadar bu geçici hesap açık kalarak bilançoda yer alır. Sebebi bulununca ilgili hesaba devredilerek kapatılır. Bu eksikliğin GVK'nun 40. maddesinde belirtilen kanunen kabul edilebilen giderlerle ilgili olduğu belgelenmeden Kâr ve Zarar hesabına aktarılması mümkün değildir.

Eksterdeki banka mevcudu azlığının sebebi bulunursa ilgili hesap borçlu, bankalar hesabı alacaklı olarak kaydedilir. Eğer fark ekstra hatasından doğmuş ise bankanın düzeltme işlemini yapması şağlariır. Bu durumda, işletmenin defter kayıtlarında herhangi bir işlem yapılmaz.

(i) Ekstre azlığının ödenen çeklerin kayıtlara geçmemesinden ileri gelmesi :

İşletme tarafından kesilen çeklerin bankadan çekildiği halde işletme kayıtlarından düşülmemesi bu farklılığı doğurmuş olabilir. Bu durumda düzeltme kaydı şu şekilde olacaktır:

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

103 VERİLEN ÇEKLER 850.000

......... no.lu çek 850.000

102 BANKALAR 850.000

102.01 İş Bankası 850.000

Çekilen çeklerin kaydı

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

(ii) Ekstre azlığının gönderilen banka havalelerinin doğrudan doğruya banka hesaplarına yazılmasından ileri gelmesi:

Gerçekte, işletmenin banka kayıtlarına girmeden öğrenmiş olduğu işletme Iehine gönderilmiş banka havalelerini doğrudan doğruya Bankalar hesabına yazması hatalıdır. Havalenin, bankaya geldiğine dair dekont alınıncaya kadar "Yoldaki Paralar" veya "Havaleler" adı altında geçici aktif hesaplara kaydedilmesi gerekir. Şöyleki, havale gönderildiğine dair bir belge alındığında :

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1.000.000

108.02 Yoldaki Paralar 1.000.000

120 ALICILAR 1.000.000

120.62 Der Yayınevi 1.000.000

Gönderilen havalenin kaydı

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

Havalenin banka tarafından alındığına dair dekont geldiğinde ise:

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}
102 BANKALAR 1.000.000
102.01 İş Bankası 1.000.000
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1.000.000
108.02 Yoldaki Paralar 1.000.000
2314 no.lu İş Bankası dekontu mucibi
^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

yazılması gerekir.

İşletme havaleyi hatalı olarak doğrudarı doğruya banka hesabı-
na kaydetmiş ise düzeltme kaydı şu şekilde yapılır :

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER 1.000.000
108.02 Yoldaki paralar 1.000.000
102 BANKALAR 1.000.000
102.01 İş Bankası 1.000.000
Banka ekstresi mucibi
^{__________________________________} _/ ^{________________________________}

(iii) Ekstre azlığının bankaca tahakkuk ettirilen bir masrafın işletmenin kayıtlarına geçmemesi ile meydana gelmesi:

Örnek olarak, bankaya tahsile verilmiş senetlerden protesto olmuş bir senedin protesto masraflarının banka tarafından işletmenin hesabından düşülmüş olduğunu kabul edelim Bu durumda yazılacak yevmiye maddesi :

^{__________________________________} _/ ^{________________________________}
121 ALACAK SENETLERİ 1.500.000
121.04 Protestolu Senetler 1.500.000
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 100.000
770.07 Protesto Masrafları 100.000
121 ALACAK SENETLERİ 1.500.000
121.02 Tah.Verilen Senetler 1.500.000
102 BANKALAR 100.000
102.01 İŞ Bankası . 100.000
Protestolu senetln ve protesto masratının
kaydı.
^{__________________________________} _/ ^{________________________________}
şeklinde olacaktır.