Ekstredeki banka mevcudunun banka hesabı bakiyesinden fazla olması :

Eksterdeki hesap bakiyesinin defter bakiyesinden daha fazla görülmesi banka hesabına kaydedilmiş çeklerin henüz bankadan çekilmemesinden, işletmenin kayıtlarına girmemiş banka havalelerinden, işletme lehine tahakkuk eden faizlerden kaynaklanabilir. Daha önce de belirtildiği gibi, gerek banka gerekse işletme tarafından yapılmış hatalı kayıtlarla da fark ortaya çıkmış olabilir.

Ekstredeki banka mevcudu fazlalığının sebebi bulunamazsa "Sebebi Bilinmeyen Yatırılanlar" hesabı adı altında geçici pasif bir hesap açılır :

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

102 BANKALAR 500.000

102.01 İş Bankası 500.000

397 SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI 500.000

397.04 Sebebi BilinmeyenYatırılanlar 500.000

Banka hesabındaki fazlalık mucibi

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

Sebebi bilinmeyen yatırılanlar hesabı fazlalığın sebebi bulununcaya kadar açık kalır ve bilançoda yer alır. Sebebi bulununca ilgili hesaba devredilerek kapatılır.

Ekstre fazlalığının sebebinin bulunması durumunda bulunan sebebe göre Bankalar hesabı borçlandırılır, ilgili hesap alacaklandırılır. Eğer farklılık ekstre hatasından kaynaklanıyor ise banka ikaz edilerek kayıtlarının düzeltilmesi istenir.

(i) Ekstre fazlalığının, banka hesabına kaydedilmiş kesilen çeklerin henüz banka tarafından ödenmemiş olması nedeni ile ortaya çıkması :

Gerçekte, yukarıda değinildiği gibi kesilen çeklerin doğrudan doğruya banka hesabından düşülmesi hatalıdır. Bu gibi çeklerin önce "Verilen Çekler" hesabında gösterilmesi, daha sonra bankadan çekildiklerine dair dekont geldiğinde verilen çekler hesabının bankalar hesabı ile kapatılması gerekir.

Çek düzenlenerek satıcılara verildiğinde :

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

320 SATICILAR 400.000

320.14 Çıma Koll. Şti. 400.000

103. VERİLEN ÇEKLER 400.000

........ nolu çek 400.000

Borca mahsuben çek verilmesi

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

şeklinde muhasebeleştirilecektir.

Çekin bankadan çekildiği öğrenildiğinde ise;

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

103 VERİLEN ÇEKLER 400.000

........ nolu çek 400.000

102 BANKALAR 400.000

102.01. İş Bankası 400.000

Iş Bankası .................... nolu dekontu

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

şeklinde yazılmış olması gerekir.

Eğer, kesilen çekler doğrudan doğruya banka hesabından düşülmüş ise, banka mutabakatının sağlanabilmesi için şu şekilde bir düzeltme kaydı yapılacaktır:

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

102 BANKALAR 400.000

102.01 İş Bankası 400.000

103 VERİLEN ÇEKLER 400.000

......... nolu çek 400.000

Çekilmeyen çekler mucibi

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

(ii) Banka hesabına yattığı halde işletmenin kayıtlarına girmeyen havaleler sebebiyle fazlalığın meydana gelmesi :

Havalenin geldiği işletme tarafından ancak ekstre geldiğinde öğrenilmesi mümkündür. Bu durumda :

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

102 BANKALAR 200.000

102.04 Akbank 200.000

120 ALICILAR 200.000

120.18. Kura A.Ş. 200.000

Yatan banka havalesinin kaydı

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

şeklinde bir yevmiye kaydı yapılır.

(iii) Ekstre fazlalığının bankanın tahakkuk ettirdiği faiz sebebiyle ortaya çıkması :

Dönem sonunda, banka tahakkuk ettirdiği faiz tutarının işletmenin hesabına alacak ekstre ve diğer masrafları borç kaydederek hesap bakiyesini hesaplar. Mutabakatın sağlanabilmesi için faiz tutarının ve varsa kesilen masrafların işletme tarafından defter kayıtlarına geçirilmesi gerekir.

Banka tarafından işletme lehine tahakkuk ettirilen faizin ve GVK'nun 94. maddesine göre kesilen %16 Gelir vergisi ve %10 Fon ve masrafların kaydı şu şekilde olur: :

^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}
102 BANKALAR 1.628.000
102.01 İş Bankası 1.628.000
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE

FONLAR 352.000
193.01 Gelir Vergisi 320.000
193.02 Fonlar 32.000
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 20.000
77O.O7 Banka masrafları 20.000
642. FAİZ GELİRLERİ 2.000.000
Ekstre mucibi tahakkuk etttirilen
faizin kaydı.
^{___________________________________} _/ ^{_________________________________}

GVK'nun. 94. maddesine ve Bakanlar Kurulu kararına göre Devlet tahvili ve hazine bonosu faizlerinden, Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaktığı İdaresi ve özelleştirme idaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerden %0, nama ve hamiline yazılı tahvil faizlerinden % 12, 94/8. maddesi mevduat faizlerinden; döviz tevdiat hesaplarına, nama ve hamiline yazılı mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden %16, 94/9. maddesi faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar paylarından, kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar paylarından ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar paylarından % 16, 94/14. maddesi menkul kıymetlerin geri alım satımı taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılması karşılığında sağlanan iratlardan % 20 Gelir Vergisi Stopajı yapılır.

4369 Sayılı Kanunla VUK nun 279 maddesinde değişiklik yapılmış ve buna bağlı olarak 67 seri nolu KVK Genel Tebliği çıkarılmıştır. 67 seri nolu KVK Genel Tebliğinde “vadesi değerleme gününden sonra olan repo ve ters repo işlemleri ile ilgili olarak değerleme gününe kadar tahakkuk eden faizlerin repoya taraf olanlarca ticari kazancın elde edilmesi ile ilgili GVK nun 38 ve 39. maddeleri, KVK nun 13. maddesi hükümleri çerçevesinde gelir veya gider olarak dikkate alınması gerektiği” belirtilmiştir. Ayrıca, henüz vadesi dolmamış vadeli mevduat hesaplarıyla ilgili olarak da değerleme gününe kadar tahakkuk eden faizlerinin aynı şekilde gelir ve gider olarak hesaplanması gerektiği açıklanmıştır. Danıştay 4.D. 67 seri nolu KVK Genel Tebliğin vadeli mevduatın dönem sonu itibariyle tahakkuk etmiş faizinin dikkate alınarak değerlenmesi gerektiği yönündeki bölümünü 29.5.2000 tarih ve 2000/1320 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasını kararlaştırmıştır. Danıştay Vergi davaları Daireleri Genel Kurulu da 2000/30 sayılı ve 7.7.2000 tarihli kararı ile Maliye Bakanlığınca yapılan itirazı reddetmiştir.