7/B Seçeneğinde hesap planı açıklaması

Ticaret işletmeleri, isteyen küçük hizmet işletmeleri ve isteyen küçük üretim işletmeleri giderlerin izlenmesinde bu seçeneği uygularlar.

İşletmeler yukarıda beIirtilen 79. GİDER ÇEŞİTLERİ hesap grubunu kullanırlar. Giderler defteri kebir hesabı şeklinde maliyet dönemi boyunca çeşit esasına göre izlenir. Maliyet çıkarma dönemlerinde söz konusu giderler gerekirse maliyet dağıtım tablosu yardımıyla fonksiyonlarına dönüştürülerek iIgiIi gider yerlerine, hizmet veya mamul maliyetlerine veya sonuç hesaplarına aktarılırlar.

Bu gibl işletmeler isterlerse gider çeşidi hesaplarından ilgili gider yerlerine ve tonksiyonel gider hesaplarına aktarmalar yapabilecekleri kayıt düzenini seçebilirler. İsterlerse eş zamanlı kayıt yöntemini kullanarak yardımcı defterlerde gider çeşitlerinin gider yeri ve fonksiyonel gider ayrımlarını yapabilirler.

1) İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ

Mal ve hizmetlerin üretilmesinin, işletme faeliyetlerinin devamlılığının sağlanması amacıyla tüketilen her türlü direkt ilk madde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışanya yaptırılan hammedde ve malzeme işleri 790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ hesabında takip edilir.

Bu gibi harcamalar yapıldığında bu hesabın borcuna, ilgili hesapların alacağına kaydedilir.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler:

Örnek olarak, Hammadde ve malzeme ambardan üretime verildiğinde:

^{__________________________} _/ ^{________________________}

790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 4.600.000

150 İLK MADDE VE MALZEME 4.600.000

Üretime verilen hammaddenin kaydı

^{__________________________} _/ ^{________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

2) İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ

İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri, SSK işveren primi, gece priml, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler ve benzeri harcamalar 791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ hesabında izlenir.

Bu glbi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna Ilgili hesapların alacağına kaydedilir.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ 4.200.000

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 890.000

361 ÖDENECEK SOSYAL

GÜVENLİK KESİNTİLERİ 560.000

381 GİDER TAHAKKUKLARI 2.750.000

Üretimle ilgili işçiliklerin kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

3) MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ

İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırıtan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen tutarlar 792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ hesabında izlenir.

Bu gibi harcamalar yapıldığında bu hesabın borcuna, iIgili hesapların alacağına kaydedilir:

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ 2.000.000

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 340.000

361 ÖDENECEK SOSYAL

GÜVENLİK KESİNTİLERİ 280.000

381 GiDER TAHAKKUKLARI 1.380.000

Personel ücretlerinin tahakkuku

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

4) DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER

İşletme taaliyetlerini yürütmek, üretim, pazarlama ve diğer hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla dışardan sağlanan yakıt, elr#ktrik, su, gaz, bakım ve onarım, haberleşme, nakliye ve benzeri gibi fayda ve hizmetler için tahakkuk ettirilen harcamalar 793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER hesabına kaydedilirler.

Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER 1.000.000

793.06 Yakıt Giderleri

191 İNDİRİLECEK KDV 180.000

320 SATICILAR 1.180.000

Yakıt giderinin kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır. Yukarıda belirtilen giderler dışında işletme faaliyetini sürdürmek için yapılması gerekli olan sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk giderleri, kırtasiye, dava, icra ve noter giderleri, iştirak payı ve aidat giderleri gibi giderlerin izlendiği hesap 794 ÇEŞITLİ GİDERLER hesabıdır.

Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

794 ÇEŞİTLI GİDERLER 400.000

794.05 Kırtasiye Gideri

191 İNDİRİLECEK KDV 72.000

329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR 472.000

Kırtasiye giderinin kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

6) VERGİ RESİM VE HARÇLAR

Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider nileliğindeki vergi, resim ve harçlar 795 VERGİ, RESİM VE HARÇLAR hesabında izlenir. Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabrn borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

795 VERGİ RESİM VE HARÇLAR 1.800.000

795.02 Damga puıu

100 KASA 1.800.000

Ödenen damga pulunun kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

7) AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI

Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar, için ayrılan amortisman giderleri ile tükenme payları 796 AMORTISMAN VE TÜKENME PAYLARI hesabına kaydedilir.

Bu gibi giderİer tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler,

Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

796 AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI 2.130.000

796.01 Binalar

796.02 Makineler

796.03 Demirbaşlar

257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 2.130.000

Ayrılan amortismanların kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

8) FİNANSMAN GİDERLERİ

İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak üzere yaptığı kısa ve uzun vadeli borçlanmaların faiz, komisyon ve kur tarklarının izlendiği hesap 797 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabıdır.

Bu gibi giderler tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

797 FİNANSMAN GİDERLERİ 3.800.000

797.01 Kredi Faizleri

300 BANKA KREDİLERİ 3.800.000

Kredi faizlerinin kaydı

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

şeklinde kayıt yapacaklardır.

9) GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA hesabı, üretim ve hizmet işletmelerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucu çeşitli gider hesaplarının toplam tutarları üzerinden 799. ÜRETİM MALİYET HESABI'na, 630, 631, 632, 660, 661, 680 kodlu hesaplara ve aktifleştirilmesi gerekenlerin ilgili aktif hesaplara devredildiği hesaptır.

Ticaret işletmelerinde ise; dönem boyunca gider hesaplarının borcunda biriken tutarlar, dönem sonunda fonksiyonlarına dönüştürülerek 630, 631, 632, 660 ve 661 kodlu hesapların alacağına bu hesap yardımıyla devredilir.

Üretim ve Hizmet İşletmeleri dönem sonunda gider dağıtım tablosu yardımıyla gider çeşitlerinin fonksiyonlara göre dağılımını yapacak ve bu dağılım neticisine göre aşağıdaki kaydı yapacaktır.

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ 600.000

631 PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ 3.000.000

632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 6.400.000

660 KISA VADELI BORÇLANMA OİDERLERİ. 2.200.000

661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ 800.000

798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI 13.000.000

Fiili giderlerin gelir tablosu hesaplarına devri

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

Üretim maliyetleri üretim hesabına aktarılırken de şu kayıt yapılacaktır:

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

799 ÜRETİM MALİYET HESABI 12.000.000

799.01 İlk Madde ve Malzeme 5.000.000

799.02 İşçi Ücret ve Gid. 4.000.000

799.03 Genel Üretim Gid: 3.000.000

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA

HESAB1 12.000.000

Maliyetlerin ilgili Üretim hesabına devri

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA hesabı 790-797 kodlu hesaplarla karşılaştırılarak kapatılır.

Dönem sonunda, ister üretim veya hizmet işletmesi olsun, isterse ticaret işletmesi olsun gider çeşitlerinin gelir tablosundaki gider gruplarına yansıtılmasında kullanılan 798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI ile 790-797 kodlu fiili giderlerin kaydedildiği hesaplar karşılaştırılarak kapatılırlar. Bu kayıt aşağıdaki şekilde olacaktır:

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI 26.530.000

790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 5.000.000

791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ 4.000.000

792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ 2.000.000

793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA

VE HİZMETLER 7.400.000

794 ÇEŞİTLİ GİDERLER 400.000

795 VERGİ REBİM VE HARÇLAR 1.800.000

796 AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI 2.130.000

797 FİNANSMAN GİDERLERİ 3.800.000

Fiili gider hesaplarının kapatılması

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

10) ÜRETİM MALİYET HESABI

799 ÜRETİM MALİYET hesabı yukarıda açıklandığı gibi, üretim ve hizmet işletmelerinde, dönem sonunda gider çeşitlerinde toplanan tutarların, gider dağıtım tablosuyla fonksiyonel dağılım neticesinde üretimin veya hizmetin maliyetini oluşturarı kısımlarının izlendiği hesaptır.

Dönem sonunda üretilen veya hizmetin maliyetini oluşturan kısmı bu hesabın borcuna 798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI'nın alacağına kaydedilir.

Dönem sonunda, üretim işletmelerinde bu hesap 151 ve 152 kodlu hesaplara, hizmet işletmelerinde ise 622 kodlu hesaba devredilerek kapatılır.

Üretim işletmelerinde, üretime verilenlerden mamul hale gelenler 152. MAMULLER hesabına devredilir. Geri kalan 151. YARI MAMULLER-ÜRETİM hesabına üretimi tamamlanmamışlar olarak aktarılır.

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 2.200.000

152 MAMULLER 9.800.000

799 ÜRETİM MALİYET HESABI 12.000.000

Üretim maliyetinin ilgili hesaplara devri

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

151 kodlu hesap 7/B sisteminde sadece yarı mamul stoklarının gösterildiği hesaptır.

Satılan mamullerin maliyeti 152. MAMULLER hesabının alacağına 620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabının borcuna yazılır.

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ 8.300.000

152 MAMULLER 8.300.000

Satılan mamullerin maliyet hesabına devri

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

Hizmet işlemlerinde, 799. ÜRETİM MALİYET hesabında toplanan maliyet dönem sonunda 622. SATILAN HİZMET MALİYETİ hesabına devredilir.

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}

622 SATILAN HİZMET MALİYETİ 18.230.000

799 ÜRETİM MALİYET HESABI 18.230.000

Hizmet maliyetinin ilgili maliyet hesabına devri

^{_______________________________} _/ ^{_____________________________}